Michał Janas urodził się 11 września 1905 roku w Gręboszowie. Jak wynika z Ksiąg Parafialnych został ochrzczony przez proboszcza Franciszka Kahla w dniu 15 września 1905 roku. Rodzicami chrzestnymi byli Albert Stalica i Anastazja Szatan. Jego dziadek  pochodził z Zalipia i przez pewien okres był w Gręboszowie wójtem. Ojciec Wojciech, syn Jana i Marianny Dubiel ożenił się z Marianną Szatan córką Jana i Magdaleny Wytrwał. Zamieszkali w Gręboszowie (uliczka). Zajmowali się uprawą ziemi, której mieli około 4, 5 ha. Mieli 10-cioro dzieci, z czego czwórka zmarła w dzieciństwie (gruźlica i zakażenie tężcem).

Dwóch synów zostało nauczycielami – to jest Michał i Jakub, który uczył w powiecie staszowskim. Jeden z braci wyjechał do Ameryki – tam ukończył Uniwersytet w Bostonie i pracował jako adwokat a potem sędzia. Najstarszy z braci brał udział w I wojnie światowej wstępując do Armii gen. Hallera i z nią wrócił do kraju. Ojciec Michała też był na wojnie i kiedy wrócił do domu w 1919 roku, zmarła mu żona, w wieku 42 lat. Michał miał wtedy 14 lat i bardzo boleśnie odczuł odejście matki. Domem zajęła się wtedy siostra Michała, która miała zaledwie 12 lat. Ojciec zmarł w 1929 roku, kiedy Michał był w wojsku. Pozostałe w domu osierocone dzieci musiały radzić sobie same.

Michał kończy Szkołę Powszechną w Gręboszowie w roku 1917, a rok później zostaje przyjęty do II Gimnazjum Klasycznego im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie. Gimnazjum to kończy w 1926 r. i składa gimnazjalny egzamin dojrzałości przed Państwową Komisją Egzaminacyjną Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego. Pierwszego października tegoż roku rozpoczyna studia na Wydziale Lekarskim Akademii Krakowskiej. Przerywa je po dwóch latach ze względu na bardzo trudną sytuację materialną rodziny. Z dokumentów wynika, że został też przyjęty i powinien zgłosić się do Seminarium Duchownego w Tarnowie w roku 1927. Studiów medycznych także nie kończy.  Być może świadczy to o tym, że dość długo szukał swej drogi życiowej.

W lipcu 1928 r. zostaje powołany do wojska i 29 kwietnia 1929 r. kończy Szkołę Podchorążych Sanitarnych w Warszawie. Zostaje plutonowym podchorążym rezerwy zdolnym do służby frontowej. Uczęszczanie do tej szkoły  zobowiązywało do odsłużenia dwóch miesięcy w wojsku za każdy miesiąc pobytu w szkole. Z tego względu odbywa praktykę wojskowo-lekarską w wojskowym szpitalu w Ciechocinku.

Po tym wojskowym przeszkoleniu zostaje 1 września 1930 r. przyjęty do Państwowego Pedagogium w Krakowie, które kończy w czerwcu 1932 r. zdając egzamin dyplomowy na nauczyciela szkół powszechnych. Dostaje po tym Pedagogium bezpłatną pracę w rodzinnym Gręboszowie. Później w latach 1933 i 1934 jest nauczycielem kontraktowym w Szkole Powszechnej w Kazimierzy Wielkiej. Uczy tu języka polskiego i jest wychowawcą klasy V . W marcu 1934 r. zostaje mianowany tymczasowym nauczycielem w 7-klasowej Publicznej Szkole Powszechnej męskiej w Działoszycach w powiecie pińczowskim. Tu uczy kilku przedmiotów i rozwija zamiłowanie młodzieży do samodzielnego czytania książek oraz poznawania geografii poprzez ciekawe zajęcia dydaktyczne.

1-go stycznia 1935 r. zostaje mianowany podporucznikiem rezerwy. W tym samym roku, po zdaniu egzaminu przed Państwową Komisją Egzaminacyjną dla Nauczycieli Publicznych Szkół Powszechnych w Jędrzejowie otrzymuje świadectwo praktycznego zawodu dla nauczycieli szkół powszechnych. 18 czerwca 1935 roku Michał Janas bierze ślub z Zofią Szczepanik w  Kazimierzy Wielkiej. Wreszcie w roku 1937 zostaje stałym nauczycielem publicznych szkół powszechnych. Dokument ten otrzymuje  z Buskiego Inspektoratu Szkolnego. W sierpniu 1939 roku Kuratorium Okręgu Szkolnego Krakowskiego mianuje go w drodze konkursu na stanowisko kierownika Publicznej Szkoły Powszechnej w Żabcu w powiecie stopnickim.

Oprócz pracy pedagogicznej Michał Janas udzielał się też na rzecz środowisk, w których pracował. Dowodem na to jest np. świadectwo wyszkolenia stopnia III Straży Pożarnej w Kazimierzy Wielkiej oraz specjalne świadectwo działalności w Lidze Obrony Powietrznej i Przeciwlotniczej. W tym samym roku otrzymuje dyplom i medal za ratowanie powodzian w Działoszycach z narażeniem własnego życia.

W chwili wybuchu wojny w 1939 roku podporucznik Michał Janas zostaje zmobilizowany do Przemyśla  skąd wyrusza na front. Po zajęciu tych terenów przez wojska radzieckie zostaje wzięty do niewoli. Na jednym z postojów decyduje się na ucieczkę, która przynosi mu wolność. Wraca w rodzinne strony i gdy (za zgodą okupanta) zajęcia szkolne, (z programem jaki narzucił okupant), zostają wznowione, obejmuje funkcję kierownika szkoły w Żabcu w gminie Pacanów. 30 czerwca 1941 roku otrzymuje nominacje na kierownika szkoły powszechnej w Pacanowie w powiecie buskim. W lipcu tego roku przenosi się z rodziną do Pacanowa i zamieszkuje w dawnym budynku szkolnym przy ulicy Słupskiej. Wkrótce rozpoczyna działalność konspiracyjną. Zostaje Komendantem Placówki Związku Walki Zbrojnej, a później Armii Krajowej w Pacanowie. Przyjmuje pseudonim „Sokrates”.

W 1943 roku rozpoczyna też tajne nauczanie. Prowadzi lekcje z języka polskiego, historii i geografii. Aby się konspirować hodował w domu jedwabniki, a uczniowie, których uczył mieli mu w tym pomagać. Uczniowie wspomagali go również w przenoszeniu konspiracyjnych informacji.

W październiku 1943 roku zostaje przez Gestapo aresztowany i odwieziony do Buska Zdroju. Tam jest przesłuchiwany i torturowany. 27 października hitlerowcy, chcąc pomścić wykonanie przez „podziemie” wyroku śmierci na konfidencie z Nowego Korczyna, rozstrzelało czterech zakładników, w tym porucznika Michała Janasa. Egzekucji Niemcy dokonali pod lasem w okolicy wsi Dobrowoda w miejscu, gdzie został zastrzelony niemiecki konfident. Po dwóch dniach koledzy z AK odkopują jego zwłoki i w nocy przewożą na cmentarz w Pacanowie. Pogrzebem zajął się Jerzy Gil, a mszę św. i ceremonię pogrzebową w kaplicy cmentarnej odprawił ks. Józef Piwowarczyk, kapelan AK w Pacanowie.

W czasie pogrzebu na cmentarzu byli jego żołnierze z AK m.in. Krzysztof i Barbara Wojtaśkiewiczowie, Władysław Pytko, Tadeusz Zieliński, Aleksander Brudak.  Wg krążących wówczas pogłosek jeden z mieszkańców  Pacanowa miał donieść  na Gestapo o działalności konspiracyjnej kierownika szkoły.

Michał Janas żył tylko 38 lat, pozostawiając żonę i dwójkę dzieci : Jerzego mającego wtedy jeden rok i siedmioletnią Marysię urodzoną w Działoszycach. Żona Zofia, po śmierci męża wyjechała z dziećmi z Pacanowa do rodzinnego domu w Kazimierzy Wielkiej. Jego krótkie życie pełne było poświęcenia dla Ojczyzny i młodzieży, był skromnym, uczciwym, szlachetnym i odważnym człowiekiem. Sentencja zapisana w jednym z pamiętników jego uczniów niech będzie wykładnią  zasad życiowych, którymi się kierował. „W życiu bądź zawsze samodzielny, ale działaj pospólnie z innymi, kierując się zasadą; nad skarby świata, nad góry złota lepsze sumienie czyste i cnota”.

Doceniając zasługi Michała Janasa dla oświaty i nauki  ziemi  pacanowskiej oraz jego wielki patriotyzm i odwagę w walce konspiracyjnej z hitlerowskim okupantem, społeczeństwo postanowiło nadać jego imię Publicznemu Gimnazjum w Pacanowie. Na wniosek Rady Pedagogicznej, Rady Rodziców, i Samorządu Uczniowskiego – Rada Gminy Pacanów w dniu 14 września 2004 roku podjęła uchwałę o nadaniu Gimnazjum nr1 w Pacanowie imienia Michała Janasa. Uroczystość poświęcona nadania szkole imienia Michała Janasa, wręczenia sztandaru szkoły oraz odsłonięcia tablicy pamiątkowej odbyła się 12 czerwca 2005 roku.

Postawa Michała Janasa w tym trudnym dla Ojczyzny okresie może być wzorem dla młodzieży, dlatego wybór go na patrona szkoły wydaje się być bardzo trafny.

 

 

 

Konto parafii

BANK SPÓŁDZIELCZY Dąbrowa Tarnowska ODDZIAŁ GRĘBOSZÓW
NR 96 9462 1013 2004 4000 0866 0001

­